THAM KHẢO THẦN KINH HỌC

KHẢO SÁT HẰNG SỐ  DẪN TRUYỀN DÂY THẦN KINH Ở 116 NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH

Võ Ðôn, Hứa T Tú Sơn , Nguyễn Mai Hoà , Nguyễn Văn Trí, Nguyễn T Lan Hương, Trần Thi Aùnh

I.ÐẶT VẤN ÐỀ :

Khảo sát dẫn truyền dây thần kinh là một trong những phương pháp  được sử dụng thường quy nhất tại phòng chẩn đoán điện , cũng như trong tiếp cận chẩn đoán bệnh thần kinh ngoại biên  , bệnh cơ , hổ trợ rất lớn trên lâm sàng . Giúp chúng ta xác định sinh lý bệnh như thoái hoá thần kinh dạng huỷ myêlin hay thoái hoá sơị trục ,  tổn thương hổn hợp , xác định được  vị trí dây thần kinh bị Entrapment (1)(5)(6)… Mà  chủ yếu dựa vào các thông số nghiên cứu dẫn truyền dây thần kinh để so sánh

Trên thế giới , ở các nước phát triển  tại mỗi phòng chẩn đoán điện sinh lý đều có một chỉ số khảo sát riêng ở mỗi dây thần kinh  .

Ở Việt Nam  chúng ta , ở miền bắc chúng tôi chưa được tiếp cận rõ  về chẩn đoán điện sinh lý , ở miền nam vào năm 1992 ,  bệnh viện 175 TP Hồ Chí Minh có trang bị một máy điện cơ  và đã nghiên cứu riêng cho mình một chỉ số riêng , từ đó đã đặt nền móng đầu tiên góp phần phát triển nghành thần kinh nói chung và nghành chẩn đoán điện nói riêng . Từ đó đến nay nghành chẩn đoán điện phía nam đã và đang tiếp tục phát triển.( Hiện có 09 phòng chẩn đoán điện )

Bệnh viện nhân dân 115  tháng 07 /2002 trang bị một máy chẩn đoán điện thần kinh NEUROPACK (-MEB-9104K hãng NIHON KOHDEN . Nhưng hơn 02  năm hoạt động nhưng chúng tôi chưa thực hiện được nghiên cứu các chỉ số ở người bình  thường , phải sử dụng các chỉ số của đơn vị bạn trong nước và các chỉ số ở người nước ngoài  đôi lúc thiếu khách quan.

Chính vì thế chúng tối nghiên cứu đề tài này là hết sức thiết thực và có giá trị sử dụng cao trong lâm sàng phục ngay cho chính bệnh viện

 Mục đích  của nghiên cứu này , là áp dụng quy trình chẩn đoán điện chuẩn của thế giới để tìm các chỉ số cho ngời việt nam bình thường , nhằm phục vụ chẩn đoán lâm sàng thần kinh hiện tại .

II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ ÐỐI TƯỢNG NGHIÊN CƯÚ :

Phương pháp mô tả cắt ngang

Ðối tượng nghiên cứu :

Người bình thường khoẻ mạnh , nhân viên y tế đang làm việc , đã được  khám sơ bộ và loại trừ các bệnh thần kinh , bệnh tiểu đường suy bệnh gan , bệnh thận và các bệnh nội tiết và chuyển hoá khác.

    Phương  tiện và kỹ thuật : Các thông số chẩn đoán điện được khảo sát trên máy NEUROPACK (-MEB-9104K tại phòng điện cơ của Bệnh Viện Nhân Dân 115 thành phố Hồ Chí Minh. Dùng dòng điện một chiều, thời khoảng (duration) của mỗi kích thích là khoảng 0.2 ms. Cường độ kích thích để ghi đáp ứng vận động của cơ là cường độ trên tối đa (supramaximal intensity). Thông thường cường độ này khoảng 15-30 mA, tùy từng người. Khi kích thích để ghi cảm giác, chỉ cần kích thích với cường độ thấp (khoảng 10-15mA ). Ðôi khi do biên dộ của điện thế rất thấp và lầm vào với các nhiễu, chúng tôi phải dùng kỹ thuật trung bình hóa  (averaging) đễ ghi được điện thế  cảm giác rõ ràng và lọai bỏ nhiễu.

 Phương pháp kích thích ( ghi thông qua hình ảnh ) :

Chúng tôi khảo sát các dây thần kinh ở một bên của mỗi chi 

Bảng  1 : Quy trình khảo sát dẫn truyền dây thần kinh :

Kết quả:

Chúng tôi đã thực hiện phép ghi khảo sát dẫn truyền dây thần kinh ở 116 người bình thường , trong đó 54 namvà 62 nữ, tuổi trung bình là 32

( SD : 6,45 cao nhất là 48 và thấp nhất là 21 ), nhiệt độ phòng là 27(C

Bảng 2: Các hằng số về vận động 

Cảm giác :

Chúng tôi chọn phương pháp ghi thuận chiều

Chúng tôi dùng  hai cách chọn thời gian tiềm cảm giác như trình bày dưới đây

Bảng 3 a : Các hằng số về cảm giác  

Bảng  3b :  Hằng số sóng  f chi trên và chi dưới

III. BÀN LUẬN :

Phương pháp ghi  dẫn truyền dây thần kinh giúp khảo sát tổn thương dây thần kinh ở ngoại vi . Giúp các bác sỹ lâm sàng phân biệt sinh lý bệnh  huỷ myelin , tổn thương sợi trục , sợi lớn hay sợi nhỏ , vận động hay cảm giác cũng như  các vị trí chèn ép dây thần kinh .

Ðây là báo cáo  lần đầu trong nội bộ hội thần kinh học TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên Bệnh viên 175 , khoa chẩn đoán chức năng đã có các chỉ số dẫn truyền dây thần kinh  riêng cho mình , nhưng chúng tôi không tìm được tài liệu công bố 

Chúng tôi so sánh kết quả của mình với các kết quả của nước ngoài, bao gồm nhiều nghiên cứu khác nhau  qua các bảng 4 , bảng 5 , bảng 6 , bảng 7 , bảng 8 , bảng 9  và bảng 10   được trình bày dưới đây

Qua các số liệu so sánh trên , kết quả của chúng tôi khá gần với các số liệu khác trên thế giới

Tuy nhiên nghiên cứu của chúng tôi chỉ là nghiên cứu bước đầu nên chưa được hoàn chỉnh , chúng tôi dự kiến sẽ bổ xung các chỉ số trên hoàn chỉnh hơn 

Kết luận

Chúng tôi đã nghiên cứu trên 116 người  Việt nam bình thường khoẻ mạnh , và tìm được các thông số bình thường . Các kết quả của chúng tôi tương đối phù hợp với các tác khác trên thế giới . Chúng tôi dự sẽ triển khai tiếp các phương pháp dẫn truyền đặc biệt khác và tiếp tục thực hiên phương pháp này  trên máy Medtronic . Chúng tôi mong muốn có các nghiên cứu của các phòng điện cơ của các bệnh viện bạn , nhằm có những số liệu lớn hơn , cũng như mỗi phòng điện cơ  nên có bảng chuẩn bình thường của riêng mình .

Xin chân thành Ban giám đốc bệnh viện , khoa  thần kinh bệnh viện nhân dân 115 , các đồng nghiệp và những người tình nguyện khác đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành nghiên cứu này .

TÀI LIỆU THAM KHẢO:.

1)     Kimura J: Electrodiagnosis in diseases of nerve and muscle: Principles and practice F. A. Davis ,1983, 494 – 496.

2)     Joel A. Delia : Manual of nerve conduction velocity and clinical neurophysiollogy. Third Edition , Raven Press - New York  1994

3)     Michael J. Aminoff, M. D., F.R.C.P: Electromyography in Clinical Practice, third editon, 1998, 399 – 41

4)     Nguyễn Hữu Công: Bệnh hệ thần kinh ngoại biên. Chẩn đoán điện và bệnh lí thần kinh cơ, Nhà xuất bản y học chi nhánh thành phố Hồ Chí  Minh,1998,154 156.

5)     Nguyễn Xuân Phách . Thống kê y học , Nhà xuất bản y học 2000

6)     .Preston David C ,MD & Barbara E . Shapirio, MD : Electromyography and neuromuscular disorder ,Butterworw-Heinemann 1998

Bảng 4: Bảng so sánh các hằng số vận động dây thần kinh giữa